15 - 9 - 2019 | 13:24
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Home QUAN HỆ QUỐC TẾ ASEAN giữa trò chơi địa chiến lược Mỹ-Trung

ASEAN giữa trò chơi địa chiến lược Mỹ-Trung

Email In PDF.

Cuộc tập trận AUMX diễn ra tại căn cứ hải quân Sattahip ở tỉnh Chon Buri của Thái Lan gần một năm sau khi ASEAN tiến hành một cuộc tập trận hàng hải tương tự với Trung Quốc ở ngoài khơi tỉnh Quảng Đông. Điểm mâu thuẫn là sự kình địch ngày càng gia tăng giữa Mỹ và Trung Quốc trong khi nguyên tắc của ASEAN là duy trì tính trung tâm và cân bằng địa chính trị của khối giữa hai siêu cường này.

 

Các sĩ quan quân đội tham gia cuộc tập trận khai mạc Asean-US (AUMX). Ảnh: Patipat Janthong

 

Cuộc tập trận AUMX diễn ra tại căn cứ hải quân Sattahip ở tỉnh Chon Buri của Thái Lan gần một năm sau khi ASEAN tiến hành một cuộc tập trận hàng hải tương tự với Trung Quốc ở ngoài khơi tỉnh Quảng Đông. Điểm mâu thuẫn là sự kình địch ngày càng gia tăng giữa Mỹ và Trung Quốc trong khi nguyên tắc của ASEAN là duy trì tính trung tâm và cân bằng địa chính trị của khối giữa hai siêu cường này. Có thể thấy rõ một số hàm ý ở đây.

Thứ nhất, bản chất của sự cạnh tranh địa chiến lược và sự sẵn sàng về mặt quân sự đang chuyển từ đất liền ra biển, nhấn mạnh hơn vào an ninh hàng hải. Mặc dù là một quốc gia lục địa và có một quân đội lớn, Mỹ vẫn được biết đến như là một siêu cường hàng hải. Mỹ khẳng định sự vượt trội toàn cầu của họ là nhờ sức mạnh quân sự trên biển và khả năng triển khai lực lượng bên ngoài lãnh thổ tại những khu vực xa xôi của thế giới, một phần do Mỹ có hơn một chục tàu sân bay. Là một cường quốc truyền thống trên đất liền, Trung Quốc đã phải phát triển một lực lượng hải quân vươn ra đại dương mà có thể hoạt động và can dự tới tận châu Phi, Trung Đông và Nam cực. Các nhóm tàu sân bay của Trung Quốc đang mở rộng, mặc dù vẫn còn lâu mới bằng năng lực và khả năng của đối thủ Mỹ.

Việc bản chất của cuộc xung đột tiềm tàng trong tương lai có thể là trên biển đặt ASEAN vào cuộc đối đầu Mỹ-Trung Quốc. Sáng kiến "Vành đai và Con đường" của Trung Quốc ở Nam và Đông Nam Á đang bị thách thức bởi chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương do Mỹ lãnh đạo với trọng tâm nằm xung quanh khu vực Biển Đông. Điều này giải thích tại sao cả Mỹ và Trung Quốc cần giành được các quốc gia Đông Nam Á. Để chiến thắng trong bất kỳ cuộc xung đột lớn nào thì không thể chỉ dựa vào khả năng chiến đấu, mà còn phải nhờ một mạng lưới các đồng minh và đối tác. Ai có nhiều bạn hơn trong một cuộc chiến sẽ có cơ hội chiến thắng cao hơn.

Thứ hai, sự cạnh tranh hàng hải Mỹ-Trung và trọng tâm của cuộc chiến này là ở Biển Đông đang thử thách nhuệ khí của ASEAN. ASEAN cần đoàn kết để duy trì tính trung lập và tránh bị chia rẽ bởi một trong hai siêu cường. Việc tổ chức tập trận hải quân với Mỹ trong năm nay, sau một cuộc tập trận tương tự với Trung Quốc hồi năm ngoái, là cách ASEAN phòng vệ và cân bằng giữa hai siêu cường.

Bắc Kinh chắc chắn sẽ theo dõi với con mắt cảnh giác cuộc tập trận AUMX, nhưng có thể sẽ không báo động quá mức. Ngoại trừ các cuộc tập trận hàng hải với ASEAN hồi năm ngoái và trong tương lai gần, AUMX bị giới hạn về quy mô và phạm vi. Tổng cộng, 10 nước ASEAN và Mỹ sẽ triển khai 8 tàu chiến, 4 máy bay và chỉ hơn 1.000 binh sĩ hải quân. Malaysia và Indonesia cũng quyết định chỉ cử các quan sát viên, chứ không phải tàu chiến, tham gia cuộc trận trận, trong khi Myanmar phái một tàu tham gia bất chấp tình hình nhân quyền của nước này. Phần lớn cuộc tập trận cũng tập trung vào an ninh phi truyền thống và an toàn hàng hải, chẳng hạn như các hoạt động tìm kiếm và cứu hộ cũng như những va chạm không mong muốn trên biển.

Trung Quốc sẽ ít lo ngại về các cuộc tập trận hải quân này hơn so với các cuộc tuần tra tự do hàng hải đơn phương của Mỹ (Fonops). Dưới thời chính quyền Trump, chiến dịch Fonops ở Biển Đông đã trở nên thường xuyên và quyết đoán hơn như một cách để duy trì các tuyến đường hàng hải và hàng không mở. Chừng nào ASEAN còn giữ các cuộc tập trận hàng hải với Trung Quốc cân bằng với Mỹ thông qua AUMX, những điểm "cháy" tiềm tàng chỉ có thể xuất phát từ hành động đơn phương của một trong hai siêu cường.

Thứ ba, Trung Quốc có thể tìm cách đánh vào sườn Mỹ không phải thông qua các cuộc tập trận hàng hải với ASEAN, mà thông qua văn bản duy nhất về đàm phán Bộ Quy tắc ứng xử trên Biển Đông (COC). Nếu Trung Quốc làm theo cách của họ và thành công, COC cuối cùng sẽ bị loại bỏ và chỉ giới hạn giữa Trung Quốc với các quốc gia ASEAN. Một COC theo mong muốn của Trung Quốc có nghĩa là các cuộc tập trận hàng hải trong tương lai của ASEAN sẽ phải loại trừ Mỹ và các cường quốc khác trừ phi Bắc Kinh được thông báo và cho phép tiến hành.

Thứ tư, vai trò của Việt Nam là quan trọng nhất trong bối cảnh tập trận AUMX. Cùng với Philippines, quốc gia đã thắng một vụ kiện lớn về Biển Đông trước Trung Quốc tại Tòa trọng tài thường trực ở La Hay năm 2016, lợi ích của Việt Nam là lớn nhất trong các nước ASEAN vì có những tuyên bố chủ quyền chồng lấn với Trung Quốc. Mặc dù Thái Lan đăng cai AUMX, phần lớn cuộc tập trận hải quân trên thực tế sẽ diễn ra ở ngoài khơi tỉnh Cà Mau của Việt Nam, ngay sát Biển Đông.

Năm 2020, Việt Nam sẽ tiếp quản chức Chủ tịch ASEAN và đồng thời giữ một ghế ủy viên không thường trực tại Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc. Vấn đề nan giải của Việt Nam là sự phụ thuộc lẫn nhau về kinh tế với Trung Quốc vô cùng lớn và sâu sắc, nhưng các quan hệ an ninh song phương lại rất căng thẳng. Tham gia tích cực các cuộc tập trận ASEAN-Trung Quốc lẫn AUMX, thách thức của Việt Nam, giống như của ASEAN, sẽ là tìm ra một sự cân bằng giữa Mỹ và Trung Quốc.

Cuối cùng, trong khi Mỹ đang cho thấy rõ ý định gia tăng trò chơi địa chiến lược ở Đông Nam Á, thông điệp của ASEAN là duy trì sự cân bằng giữa hai siêu cường, đối xử bình đẳng với các bên, và không đứng về bên nào. Làm như vậy sẽ duy trì được tính trung lập tương đối của ASEAN trong khu vực.

Mỹ và Trung Quốc càng vờn nhau thì mỗi bên sẽ càng cần sự ủng hộ và hợp tác của ASEAN. Trong khi Trung Quốc được cho là đã chia rẽ ASEAN trong thời gian gần đây về các vấn đề Biển Đông, Mỹ đang cung cấp đòn bẩy để ASEAN lấy lại sự đoàn kết nhằm duy trì vai trò trung tâm của tổ chức này trong khu vực. Trong khi cuộc đối đầu Mỹ-Trung có thể trở nên tồi tệ thêm, trớ trêu thay ASEAN có thể sửa chữa và khôi phục một phần sự gắn kết và đoàn kết mà họ đã đánh mất.

Thitinan Pongsudhirak là Phó Giáo sư và Giám đốc của Viện An ninh và Nghiên cứu Quốc tế tại Đại học Chulalongkorn, Khoa Khoa học Chính trị với hơn 25 năm kinh nghiệm. Bài viết được đăng trên tờ Bangkok Post.

Kim Nguyên (gt)


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

Hiểm họa hạt nhân hiện nay lớn hơn thời Chiến tranh Lạnh?

Hiểm họa hạt nhân hiện nay lớn hơn thời Chiến tranh Lạnh?

Hiện tại có 9 quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân. Trong đó, chỉ có 2 nước - Trung Quốc và Ấn Độ - xác nhận cam kết “không sử dụng vũ khí hạt nhân trước tiên”, mặc dù Ấn Độ đã bắt đầu rút lại cam kết này dưới thời chính quyền Thủ tướng Modi.

Đọc tiếp...

Phản ứng của châu Á trước sự trỗi dậy của Trung Quốc

Phản ứng của châu Á trước sự trỗi dậy của Trung Quốc

Khi Trung Quốc xâm nhập sâu hơn vào châu Á và các nơi khác trên thế giới, nhiều nhà quan sát đã dự đoán rằng ngày Bắc Kinh trở thành bá chủ thống trị các nước láng giềng chỉ còn là vấn đề thời gian. Nhưng câu chuyện về sự thống trị tất yếu của Trung Quốc này dựa trên những giả định chủ chốt quá thường xuyên không được xem xét kỹ lưỡng. Chặng đường của Trung Quốc tiến tới vị thế hàng đầu khu vực có thể chông chênh hơn dự kiến.

Đọc tiếp...

ASEAN giữa trò chơi địa chiến lược Mỹ-Trung

ASEAN giữa trò chơi địa chiến lược Mỹ-Trung

Cuộc tập trận AUMX diễn ra tại căn cứ hải quân Sattahip ở tỉnh Chon Buri của Thái Lan gần một năm sau khi ASEAN tiến hành một cuộc tập trận hàng hải tương tự với Trung Quốc ở ngoài khơi tỉnh Quảng Đông. Điểm mâu thuẫn là sự kình địch ngày càng gia tăng giữa Mỹ và Trung Quốc trong khi nguyên tắc của ASEAN là duy trì tính trung tâm và cân bằng địa chính trị của khối giữa hai siêu cường này.

Đọc tiếp...

Trung Quốc âm mưu chia cắt liên minh Mỹ-Nhật tại Biển Hoa Đông

Trung Quốc âm mưu chia cắt liên minh Mỹ-Nhật tại Biển Hoa Đông

Nghiên cứu cho thấy rằng Bắc Kinh thường xuyên tìm cách sử dụng các cuộc xung đột trên biển để gây mâu thuẫn liên minh Mỹ-Nhật, đặc biệt trong các sự cố lớn tại quần đảo này vào các năm 2010, 2012 và 2013. Tuy nhiên, cách tiếp cận của Bắc Kinh trong chiến lược “thọc gậy bánh xe” tại Biển Hoa Đông là khác biệt.

Đọc tiếp...

Kỷ nguyên bất định của Châu Á

Kỷ nguyên bất định của Châu Á

Một Trung Quốc quyết đoán hơn nhưng đầy sóng gió ở nội tại, đi liền với một hệ thống liên minh Mỹ rạn nứt và một hải quân Mỹ không còn giữ được sự thống trị như những thập kỷ qua. Cuộc khủng hoảng ở Hồng Công và quan hệ xấu đi giữa Nhật Bản và Hàn Quốc chỉ là bước mở đầu cho một kỷ nguyên bất định.

Đọc tiếp...

Cấu trúc an ninh khu vực Đông Á đang sụp đổ?

Cấu trúc an ninh khu vực Đông Á đang sụp đổ?

Cạnh tranh Mỹ-Trung, Nhật Bản tái vũ trang, khủng hoảng tên lửa Triều Tiên, hợp tác Nga-Trung ngày càng gia tăng. Trong khi đó, ảnh hưởng của Mỹ đã dần suy giảm trong suốt gần một thập kỷ qua, Trung Quốc trỗi dậy mạnh mẽ. Tất cả đang làm nổi lên những quan ngại rằng trật tự an ninh hậu Chiến tranh Thế giới II sắp sụp đổ.

Đọc tiếp...

Thị trường khí ga và khí hoá lỏng (LNG) của Trung Quốc: Quá khứ, hiện tại và tương lai

Thị trường khí ga và khí hoá lỏng (LNG) của Trung Quốc: Quá khứ, hiện tại và tương lai

Trung Quốc cùng với Nhật Bản, Hàn Quốc và các nền kinh tế phát triển nhanh khác ở Châu Á đã và đang là động lực chính cho sự tăng trưởng của thị trường khí ga và khí hoá lỏng (LNG) thế giới trong những năm gần đây. Với nhu cầu khí và LNG vô cùng lớn, Trung Quốc đang theo đuổi quyết liệt các dự án khí ga và khí LNG tại Trung Á, Úc, Trung Đông, Đông Nam Á và Bắc Mỹ.

Đọc tiếp...

Bài học đáp trả Trung Quốc của Malaysia

Bài học đáp trả Trung Quốc của Malaysia

Malaysia đã có sự thay đổi ngoạn mục về chính sách đối với Trung Quốc sau khi Mahathir lên nắm quyền. Cách hành xử khôn khéo của chính quyền Mahathir đã chứng minh tầm quan trọng của chủ nghĩa tượng trưng, chính sách ngoại giao, và một chút không khoan nhượng, là điều không thể xem nhẹ. Đây cũng là bài học tham khảo quan trọng cho các nước khác trong quan hệ với Trung Quốc.

Đọc tiếp...

Đằng sau nước cờ của Ấn Độ tại Kashmir

Đằng sau nước cờ của Ấn Độ tại Kashmir

Kashmir là khu vực tranh chấp được phân chia giữa Ấn Độ, Pakistan, và Trung Quốc. Quyết định xóa bỏ quy chế đặc biệt của khu vực Jammu và Kashmir là một nước đi táo bạo của thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi. Động thái này về lâu dài có thể đem lại lợi ích cho Ấn Độ, tuy nhiên hiện tại nó đang vấp phải làn sóng phản đối mạnh mẽ từ các nước có liên quan đến tranh chấp và cả chính người dân Kashmir.

Đọc tiếp...

Cuộc chiến thương mại với Mỹ gây chia rẽ giới lãnh đạo Trung Quốc

Cuộc chiến thương mại với Mỹ gây chia rẽ giới lãnh đạo Trung Quốc

Khi Nhà Trắng quyết định đánh thuế đối với các mặt hàng nhập khẩu từ Trung Quốc, các nhà lãnh đạo Mỹ đã bất đồng về câu hỏi liệu cuộc chiến thương mại dài hơi này có phải là một đường lối hành động khôn ngoan hay không? Và bây giờ, Bắc Kinh cũng đang chia rẽ như vậy.

Đọc tiếp...

Tính logic địa chính trị trong cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung

Tính logic địa chính trị trong cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung

Địa chính trị bao gồm các vấn đề chính trị, kinh tế và quân sự. Khi so sánh Trung Quốc và Nhật Bản, chúng ta phải chú ý cả ba vấn đề này. Trong trường hợp của Nhật Bản, các cân nhắc quân sự được ưu tiên hơn hai vấn đề kia và hạn chế các hành động của Mỹ. Trong trường hợp của Trung Quốc, cả chính trị và kinh tế đều thúc đẩy Mỹ hành động, trong khi không có sự cân nhắc về quân sự để ngăn chặn Mỹ. Tính lô gíc địa chính trị đã đưa chúng ta đến điểm này. Và Mỹ khó có thể lùi bước nếu Trung Quốc không nhượng bộ. 

Đọc tiếp...

Cuộc chiến thương mại có khiến Trung-Mỹ đối đầu chính trị?

Cuộc chiến thương mại có khiến Trung-Mỹ đối đầu chính trị?

Cuộc đọ sức Trung-Mỹ chưa cho thấy dấu hiệu hạ nhiệt sau hàng loạt các cuộc đàm phán bế tắc. Liệu thương chiến có lây lan sang lĩnh vực chính trị và gây ra kết quả tương tự như cuộc đại suy thoái kinh tế những năm 30 của thế kỷ 20?

Đọc tiếp...

Quan hệ với Trung Quốc làm suy yếu nước Nga

Quan hệ với Trung Quốc làm suy yếu nước Nga

Nhờ vào nhân tố thúc đẩy là Mỹ mà Nga và Trung Quốc ngày càng xích lại gần nhau hơn. Tuy nhiên, trong mối quan hệ này, Nga lại là phía bị động và phụ thuộc vào Trung Quốc.

Đọc tiếp...

Cách mà Mỹ vừa thách thức vừa chung sống với Trung Quốc

Cách mà Mỹ vừa thách thức vừa chung sống với Trung Quốc

Trung Quốc hiện đang là đối thủ số một của Mỹ, khiến cho nhiều người liên tưởng đến tình trạng khá tương tự trong thời kỳ Chiến tranh lạnh giữa Mỹ và Liên Xô. Tuy nhiên, quan hệ với Trung Quốc thời nay không thể giống cách mà Mỹ đã thực hiện với Liên Xô ngày trước.

Đọc tiếp...

Đang xuất hiện một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân mới ở châu Á?

Đang xuất hiện một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân mới ở châu Á?

Khi không còn những hiệp ước kiểm soát vũ khí, Nga, Mỹ và Trung Quốc sẽ tăng cường kho vũ khí hạt nhân, bóng ma Chiến tranh Lạnh xuất hiện trở lại.

Đọc tiếp...

Thách thức trong quan hệ Campuchia - Trung Quốc

Thách thức trong quan hệ Campuchia - Trung Quốc

Mối quan hệ giữa Campuchia và Trung Quốc đang ngày càng gắn bó chặt chẽ.Tuy nhiên, điều này cũng đã đặt ra một câu hỏi: Tại sao một quốc gia hùng mạnh tầm thế giới lại trở thành người bạn thân nhất của một quốc gia nhỏ và nghèo như Campuchia?

Đọc tiếp...

Nhật Bản đã khơi mào cuộc chiến mà nước này chưa sẵn sàng với Hàn Quốc

Nhật Bản đã khơi mào cuộc chiến mà nước này chưa sẵn sàng với Hàn Quốc

Tokyo đã khơi mào tranh chấp thương mại với Seoul, song Nhật Bản lại có vẻ chưa thực sự chuẩn bị kỹ càng cho những hệ lụy nghiêm trọng mà hành động này gây ra. Thủ tướng Abe đang rơi vào tình hình khá phức tạp khi phải đối mặt cùng lúc với nhiều vấn đề đến từ nhiều quốc gia.  Đọc tiếp...

Cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung: Những bí mật chiến lược của Bắc Kinh

Cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung: Những bí mật chiến lược của Bắc Kinh

Cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung hiện đang trong giai đoạn đỉnh điểm, ảnh hưởng tới không chỉ hai nước trong cuộc mà còn tới nhiều quốc gia khác. Với những tham vọng không chỉ dừng lại ở kinh tế, thương mại, Trung Quốc có những chiến lược bí mật nào để đối phó với Mỹ và tiến gần hơn tới mục đích của mình? 

Đọc tiếp...

Cách thức đối phó với mối đe dọa ngày càng gia tăng từ Trung Quốc

Cách thức đối phó với mối đe dọa ngày càng gia tăng từ Trung Quốc

Sự chuyển mình của Trung Quốc với tư cách là một cường quốc kinh tế và quân sự lớn đã tạo ra thách thức đối với nhiều quốc gia, bao gồm cả Mỹ. Tuy nhiên, sự phụ thuộc chặt chẽ lẫn nhau với Trung Quốc đòi hỏi Mỹ phải suy xét cẩn trọng về cách thức đối phó với các mối đe dọa này.

Đọc tiếp...

Liệu Mỹ có chiến bại trước Trung Quốc

Liệu Mỹ có chiến bại trước Trung Quốc

Trước tình hình Trung Quốc đang vươn lên ngày càng mạnh mẽ, thu hẹp dần khoảng cách với Mỹ, Đô đốc Hải quân Hoa Kỳ Philip Davidson đã mô tả Trung Quốc là “mối đe dọa chiến lược lớn nhất của Mỹ trong dài hạn”. Liệu đây có phải là một nhận định chính xác? 

Đọc tiếp...
More:

Ngôn ngữ

NGHIÊN CỨU BIỂN ĐÔNG

Joomla Slide Menu by DART Creations

Tìm kiếm

Học bổng Biển Đông

           

          

HỘI THẢO QUỐC GIA, QUỐC TẾ

Philippin kiện Trung Quốc

 

 

TÀI LIỆU ĐẶC BIỆT

ĐANG TRỰC TUYẾN

Hiện có 8858 khách Trực tuyến

Đăng nhập



Đăng ký nhận tin