18 - 6 - 2019 | 14:43
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Home QUAN HỆ QUỐC TẾ Quan hệ Trung-Nhật có quy phạm mới?

Quan hệ Trung-Nhật có quy phạm mới?

Email In PDF.

Trong chuyến thăm chính thức 3 ngày tới Bắc Kinh cuối tháng 10, Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã nhất trí sắp xếp lại mối quan hệ song phương dựa trên 3 nguyên tắc chính: “thay đổi từ cạnh tranh sang hợp tác”; “thúc đẩy mối quan hệ thành đối tác, không phải là mối đe dọa”; và “phát triển một cơ chế thương mại tự do và công bằng”.

 

japuschi0.jpg

Chuyến thăm Trung Quốc của Thủ tướng Abe nằm trong những nỗ lực không biết mệt mỏi của hai bên để tiến tới “bình thường hóa trở lại” các mối quan hệ Trung-Nhật thông qua nối lại đối thoại cấp cao. Nỗ lực bình thường hóa này gồm hai khía cạnh.

Thứ nhất là việc khôi phục quan hệ Trung-Nhật sau một loạt sự vụ làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến quan hệ hai bên. Cụ thể, một tàu thăm dò Trung Quốc đi vào vùng lãnh hải của Nhật Bản xung quanh quần đảo Senkaku/Điếu Ngư năm 2008, vụ va chạm năm 2010 giữa một tàu đánh cá Trung Quốc và một tàu tuần tra của Lực lượng Bảo vệ Bờ Biển Nhật Bản hay việc chính phủ Nhật Bản quốc hữu hóa Senkaku năm 2012.

Nhật Bản hy vọng khởi động lại một chương trình phát triển hợp tác ở Biển Hoa Đông mà các nhà lãnh đạo hai nước Hồ Cẩm Đào và Yasuo Fukuda đã nhất trí hồi năm 2008. Tokyo cũng đang nỗ lực tiến đến các thỏa thuận về liên lạc hàng hải và các cơ chế chung về tìm kiếm cứu hộ, cứu nạn ở Biển Hoa Đông nhằm khôi phục trật tự cho các vùng biển tranh chấp. Nhật Bản đã gặt hái được một số thành công trong việc tìm kiếm sự đồng thuận từ phía Trung Quốc về những điểm này. Các tàu thuyền Trung Quốc xuất hiện thường xuyên trong các vùng lãnh hải và các khu vực tiếp giáp xung quanh quần đảo Senkaku/Điếu Ngư kể từ năm 2012. Trung Quốc tiếp tục các hoạt động như vậy nhằm duy trì sự nguyên trạng ở Biển Hoa Đông.

Khía cạnh thứ hai trong nỗ lực “bình thường hóa quan hệ trở lại” là việc sắp xếp lại các mối quan hệ Trung-Nhật để phản ánh vị thế và sức mạnh của Trung Quốc như một cường quốc thế giới. Năm 2008, Nhật Bản đã dừng các khoản vay dài hạn cho Trung Quốc, nhưng nay chính thức thông báo rằng nước này sẽ không yêu cầu Trung Quốc phải trả số tiến đến hạn cho những khoản viện trợ phát triển. Trung Quốc đã bày tỏ biết ơn Nhật Bản vì sự ủng hộ cho cả hai vấn đề này, và hai nước đã trao đổi — một cách công bằng — một bản ghi nhớ về hơn 50 dự án hợp tác thương mại ở các nước thứ ba.

Từ quan điểm của Trung Quốc, Nhật Bản dường như đã chấp nhận Sáng kiến “Vành đai và con đường” (BRI) của nước này. Trong cuộc gặp với Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường hồi tháng 5/2018 vừa qua, ông Abe đã giải thích rằng “khả năng hợp tác sẽ được khai thác trên cơ sở từng trường hợp cụ thể với điều kiện sự cởi mở, minh bạch, hiệu quả kinh tế và tài chính hợp lý, tất cả phải phù hợp với các tiêu chuẩn quốc tế”. Hay nói cách khác, sự hợp tác của Nhật Bản chỉ được bảo đảm khi những điều kiện khắt khe được đáp ứng.

Những điều kiện này đã không được công khai ở Trung Quốc. Nhưng rất có thể, hơn 50 dự án mà ông Abe đã bật đèn xanh ở Bắc Kinh đã đáp ứng, hoặc sẽ đáp ứng, những điều kiện này. Quan điểm gần đây của Nhật Bản dường như muốn ám chỉ đến khả năng BRI có thể cùng tồn tại với “Chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương Tự do và Rộng mở” của chính Nhật Bản.

Những thay đổi trong quan hệ Mỹ-Trung có tác động lớn đến chuyến thăm của ông Abe. Trong khi ngầm chỉ trích Mỹ chống toàn cầu hóa, Tập Cận Bình và Lý Khắc Cường đã bày tỏ hy vọng rằng Trung Quốc và Nhật Bản có thể phối hợp các lực lượng để đối chọi với Mỹ. Nhưng khả năng phối hợp Trung-Nhật chống Mỹ là điều rất khó xảy ra. Tuy nhiên, ông Tập tiếp tục có quan điểm chỉ trích về xu hướng ủng hộ chủ nghĩa đơn phương của Mỹ trong các cuộc hội đàm thượng đỉnh và hai bên đã nêu bật tầm quan trọng của một cơ chế thương mại đa dạng.

Cũng có khả năng Trung Quốc hiện coi ông Abe là một kênh để nối lại các mối liên hệ với chính quyền Trump. Ông Abe đã sử dụng giới truyền thông để thúc đẩy các vấn đề đàm phán có liên quan đến cả Mỹ, bao gồm đối thoại Nhật-Trung về quyền sở hữu trí tuệ và tạm ngừng hợp tác về công nghệ. Trong bối cảnh hai bên kỷ niệm 40 năm ký kết Hiệp ước Hòa bình và Hữu nghị, chuyến thăm Trung Quốc của ông Abe đã giúp tạo ra một xung lực mới cho việc bình thường hóa trở lại mối quan hệ song phương. Các nhà quan sát đang đặt hy vọng vào chuyến thăm Nhật Bản của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trong năm 2019.

Tuy nhiên, căng thẳng Mỹ-Trung gia tăng có thể ảnh hưởng đến nỗ lực bình thường hóa quan hệ Trung-Nhật và hai bên cần thận trọng theo sát động thái của Washington. Nếu căng thẳng tiếp tục leo thang và Mỹ hoàn toàn chấm dứt chính sách can dự với Trung Quốc, thì nhiều khả năng Nhật Bản sẽ tiếp tục quan hệ với Trung Quốc. Lúc đó, mối quan hệ Mỹ-Nhật sẽ trở nên bất ổn.

Đa phần những vấn đề trao đổi trong cuộc hội đàm thượng đỉnh Nhật-Trung đơn thuần là những cử chỉ mang tính biểu tượng, không có thực chất. Bản ghi nhớ về hợp tác với nước thứ ba đã được ký kết với những điều kiện chặt chẽ mà Nhật Bản đưa ra, và chỉ có thời gian mới trả lời liệu những thỏa thuận tương lai về hợp tác ở Biển Hoa Đông có hiệu quả hay không.

Rút cục, mối lo ngại lớn nhất trong quan hệ hai nước -  liên quan đến chủ quyền, lãnh thổ, khúc mắc lịch sử và vấn đề Đài Loan - vẫn chưa được giải quyết. Dường như bất kỳ sự tiến triển nào hơn nữa trong quan hệ Trung-Nhật sẽ phải đợi đến chuyến thăm Nhật Bản của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trong năm 2019.

Tác giả là GS. Shin Kawashima, Trường Khoa học và Nghệ thuật, Đại học Tokyo. Bài viết đăng trên East asia forum

Hương Trà (gt)


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

Cạnh tranh Mỹ-Trung: Chiến tranh lạnh kiểu mới?

Cạnh tranh Mỹ-Trung: Chiến tranh lạnh kiểu mới?

Ba thập kỷ sau khi Liên Xô sụp đổ, thời điểm đơn cực đã kết thúc. Tại Trung Quốc, Mỹ phải đối mặt với một đối thủ rất lớn và khao khát trở thành số một. Quan hệ kinh doanh và lợi nhuận, những cái trước đây giúp củng cố mối quan hệ, đã trở thành cái để cạnh tranh.

Đọc tiếp...

Khai thác tiềm năng hợp tác quốc phòng to lớn giữa Ấn Độ và Việt Nam

Khai thác tiềm năng hợp tác quốc phòng to lớn giữa Ấn Độ và Việt Nam

Mặc dù không thể phủ nhận thực tế là hợp tác quốc phòng giữa hai nước đang phát triển, nhưng cần phải có một tầm nhìn chiến lược và một tư duy rõ ràng để đưa nó vào một quỹ đạo cao hơn.

Đọc tiếp...

Chiến tranh thương mại Mỹ-Trung: Mục tiêu là công nghệ

Chiến tranh thương mại Mỹ-Trung: Mục tiêu là công nghệ

Cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung nhận được nhiều sự chú ý, nhưng nó ẩn dấu một “cuộc chiến công nghệ” lớn hơn nhằm tranh giành sự đổi mới trong thế kỷ 21.

Đọc tiếp...

Sẽ là sai lầm khi nghĩ về một cuộc chiến tranh lạnh Mỹ-Trung?

Sẽ là sai lầm khi nghĩ về một cuộc chiến tranh lạnh Mỹ-Trung?

Việc bao vây kinh tế do Mỹ đứng đầu sẽ buộc Trung Quốc phải tạo ra khối kinh tế tự cung tự cấp của chính mình. Điều này sẽ làm tổn thương đến nhiều nền kinh tế châu Á vốn có quan hệ làm ăn với Trung Quốc và Mỹ, bao gồm cả Nhật Bản.

Đọc tiếp...

Chiến lược “phòng bị nước đôi” của Trung Quốc ở vùng Vịnh

Chiến lược “phòng bị nước đôi” của Trung Quốc ở vùng Vịnh

Bắc Kinh đang thực hiện chiến lược “phòng bị nước đôi” ở vùng Vịnh, vừa tìm cách xây dựng mối quan hệ bền chặt với từng quốc gia trong khu vực tại thời điểm mà cam kết của Mỹ với Trung Đông đang bị hoài nghi. Trong bối cảnh BRI tiếp tục được định hình ở Trung Đông, người ta kỳ vọng mối quan hệ hợp tác rộng mở hơn.

Đọc tiếp...

Con đường Tơ lụa trên Biển Mới Thế kỷ 21: Hệ quả Địa chính trị đối với các quốc gia Đông Nam Á

Con đường Tơ lụa trên Biển Mới Thế kỷ 21: Hệ quả Địa chính trị đối với các quốc gia Đông Nam Á

Bài viết tóm tắt khái niệm và các động cơ của Trung Quốc nói chung trong MSR Thế kỷ 21, đồng thời trình bày chi tiết sự tham gia của các nước Đông Nam Á vào dự án cũng như các hệ quả về địa chính trị mà hợp tác này mang lại cho khu vực.

Đọc tiếp...

Thế khó xử của Philippines đối với vốn đầu tư Trung Quốc

Thế khó xử của Philippines đối với vốn đầu tư Trung Quốc

Rủi ro chính trị cao trong khi lợi nhuận thu về khá thấp khiến phần lớn các nhà đầu tư nước ngoài không muốn đầu tư vào các lĩnh vực tạo ra việc làm quan trọng, do đó các quốc gia đang phát triển tại châu Á không còn nhiều lựa chọn khi nguồn vốn đầu tư Trung Quốc đang vẫy gọi.

Đọc tiếp...

Đông Nam Á và sự cạnh tranh Mỹ-Trung

Đông Nam Á và sự cạnh tranh Mỹ-Trung

Ngày 15/11/2018, Thủ tướng Lý Hiển Long từng nói: “Tôi nghĩ việc chúng ta không phải chọn đứng về phe nào là đáng mơ ước, nhưng có thể xảy ra tình huống ASEAN phải lựa chọn phe này hay phe khác. Tôi hy vọng điều đó không sớm xảy ra”.

Đọc tiếp...

Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương: Cân nhắc các lợi ich chiến lược của Trung Quốc-Ấn Độ

Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương: Cân nhắc các lợi ich chiến lược của Trung Quốc-Ấn Độ

Bài nghiên cứu phân tích các vấn đề địa chiến lược biển đang nổi tại khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương trong bối cảnh Mỹ-Trung đang cạnh tranh nhằm có được ưu thế vượt trội trên biển. Thêm vào đó, bài nghiên cứu cũng tập trung vào các biện pháp của Ấn Độ để đối phó với các động thái trên biển và chiến thuật hải quân của Trung Quốc.

Đọc tiếp...

Nhật Bản thách thức Trung Quốc ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Nhật Bản thách thức Trung Quốc ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Nếu có một nhân vật duy nhất đóng vai trò lớn nhất trong việc mang lại kỷ nguyên Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, thì người ta có thể cho rằng đó là Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe. Với tư tưởng kiên định không ai sánh kịp, ông đã tận tâm cải tổ không chỉ chính sách đối ngoại của Nhật Bản hậu Chiến tranh thế giới thứ hai, mà còn cả trật tự thế giới hậu Mỹ đang nổi lên.

Đọc tiếp...

Can dự: Biện pháp đối phó hiệu quả nhất với Triều Tiên

Can dự: Biện pháp đối phó hiệu quả nhất với Triều Tiên

Bài phỏng vấn Tiến sĩ Chung-in Moon, cố vấn đặc biệt của Tổng thống Moon Jae-in về các vấn đề thống nhất, ngoại giao và an ninh quốc gia. Tiến sĩ Chung-in Moon được biết đến rộng rãi như là một trong những chuyên gia hàng đầu về quan hệ liên Triều cũng như nhờ đóng góp của ông về học thuật và hoạt động trong chính phủ.

Đọc tiếp...

Hội nghị Mỹ-Triều lần hai: Vai trò của Trung Quốc và Hàn Quốc

Hội nghị Mỹ-Triều lần hai: Vai trò của Trung Quốc và Hàn Quốc

Trong các cuộc đàm phán Mỹ-Triều, vai trò của Trung Quốc là đem lại cảm giác an toàn cho Triều Tiên khi đàm phán trực tiếp với Mỹ, trong khi đó, Hàn Quốc sẽ đóng vai trò là một kênh đối thoại gián tiếp giữa Mỹ và Triều Tiên, cũng như làm “chất xoa dịu” để giảm bớt những căng thẳng có thể leo thang theo giai đoạn.

Đọc tiếp...

Quan hệ Trung Quốc-Ấn Độ trong năm 2019 sẽ ra sao?

Quan hệ Trung Quốc-Ấn Độ trong năm 2019 sẽ ra sao?

Trong bối cảnh quan hệ Trung Quốc-Ấn Độ đang đi xuống do hai bên còn nghi kị lẫn nhau, điều hai nước nên làm trong năm 2019 là tiến hành một cuộc đối thoại chiến lược có ý nghĩa và mang tính bao quát. Nếu có thể, cơ chế đối thoại chiến lược giữa hai nước hiện nay có thể được nâng cấp thành một cơ chế mới và toàn diện.

Đọc tiếp...

"Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và rộng mở" cần sự đồng thuận

Hiện vẫn chưa có sự đồng thuận về ý tưởng bao trùm sáng kiến kiến "Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và rộng mở" cũng như chưa rõ các cấu trúc cần thiết cho việc thực thi. Nói đúng hơn là mọi thứ vẫn còn rất mơ hồ. ASEAN và các quốc gia khác nên tham gia vào FOIP để đóng góp cho công cuộc xây dựng nó và hình thành được một trật tự khu vực mang tính tổng thể hơn.

Đọc tiếp...

Từ bỏ NATO và bảo vệ châu Âu mới - Hướng đi tiếp theo của Mỹ?

Từ bỏ NATO và bảo vệ châu Âu mới - Hướng đi tiếp theo của Mỹ?

Mỹ nên hợp tác với NATO với tư cách không phải là thành viên của tổ chức này, và tập trung vào các nguồn lực hữu hạn mà Mỹ có thể đạt được, từ những cuộc cạnh tranh quan trọng mà Mỹ phải đối mặt với Trung Quốc ở Thái Bình Dương đến những quốc gia ở châu Âu mới vẫn có ý chí chiến đấu, và vẫn mang theo ngọn đuốc của nền văn minh phương Tây. Đọc tiếp...

Campuchia ở trung tâm của một cuộc chiến tranh lạnh mới

Campuchia ở trung tâm của một cuộc chiến tranh lạnh mới

Khi cuộc cạnh tranh siêu cường giành tầm ảnh hưởng khu vực đạt tới một cường độ mới, có lẽ Campuchia sẽ nhận thấy mình ở trung tâm của một cuộc chiến tranh lạnh mới ở Đông Nam Á.

Đọc tiếp...

Ấn Độ và “chuỗi đảo ngọc”

Ấn Độ và “chuỗi đảo ngọc”

New Delhi đang mở rộng sự hiện diện quân sự của họ ở khắp Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương trong bối cảnh Trung Quốc gia tăng ảnh hưởng ở khu vực này. Dù còn thua xa Trung Quốc về tài chính cũng như cấp độ và quy mô hiện đại hóa quân đội, nhưng Ấn Độ có ưu thế địa lý và sự hậu thuẫn mạnh mẽ của quốc tế nhằm thúc đẩy những tính toán theo hướng mà New Delhi mong muốn.

Đọc tiếp...

Khi Mỹ làm đảo lộn nền kinh tế thế giới

Khi Mỹ làm đảo lộn nền kinh tế thế giới

Toàn cầu hóa đã kết nối vận mệnh của mọi nền kinh tế. Donald Trump, với tham vọng bảo vệ lợi ích kinh tế Mỹ, đã làm rung chuyển toàn bộ hệ thống. Đó là chất Mỹ điển hình khi dám đứng ra cáng đáng mọi hậu quả. Liệu Tổng thống Mỹ Trump còn có khả năng chống đỡ trước các cuộc tấn công dữ dội ở trong nước mà chính ông là mục tiêu.

Đọc tiếp...

Nhật Bản phải cân nhắc những rủi ro khi xích lại gần Trung Quốc

Nhật Bản phải cân nhắc những rủi ro khi xích lại gần Trung Quốc

"Họ có vẻ gượng ép". Cựu Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ Richard Armitage đã mô tả như vậy khi Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình gặp nhau lần đầu tiên hồi năm 2014 bên lề Hội nghị Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương diễn ra tại Bắc Kinh. Không có tình bạn nào giữa hai người.

Đọc tiếp...

Trung Quốc hối hận vì đã coi ông Trump là "hổ giấy"?

Trung Quốc hối hận vì đã coi ông Trump là

Trong năm đầu tiên, đặc biệt là trong những tháng đầu Donald Trump trở  thành tổng thống Mỹ, báo chí nhà nước và các học giả Trung Quốc thường cho rằng ông là một người bốc đồng, hay chính xác là một con "hổ giấy". Nhưng xem ra, hiện giờ họ đã nhìn Trump với con mắt khác.

Đọc tiếp...
More:

Ngôn ngữ

NGHIÊN CỨU BIỂN ĐÔNG

Joomla Slide Menu by DART Creations

Tìm kiếm

Học bổng Biển Đông

           

          

HỘI THẢO QUỐC GIA, QUỐC TẾ

Philippin kiện Trung Quốc

 

 

TÀI LIỆU ĐẶC BIỆT

ĐANG TRỰC TUYẾN

Hiện có 6287 khách Trực tuyến

Đăng nhập



Đăng ký nhận tin